تبلیغات
امام حسن مجتبی علیه السلام - مبحث جذاب جبر یا اختیار؟!!
مبحث جذاب جبر یا اختیار؟!!
نظرات |

بحث جبر یا  اختیار انسان، مسئله ای است که همیشه مورد توجه بشر بوده و نظرات و اعتقادات متفاوتی هم ارائه شده است. در مصاحبه اختصاصی تبیان با فیلسوف بزرگ آیة الله سیدحسن مصطفوی (دام ظله) این موضوع مورد نقد و بررسی قرار گرفته است.

سید حسن سعادت مصطفوی فرزند مرحوم آیة الله سید محمد سعادت مصطفوی در سال 1315 در شهر قائن متولد شد. ایشان از 12 سالگی فراگیری علوم دینی را آغاز نمود و در سن 29 سالگی به ملکه اجتهاد دست یافت و به دریافت اجازه اجتهاد از اساتیدش نائل آمد. ایشان از محضر اساتید بزرگواری همچون پدر بزرگوارش (در تمام دروس سطح و یک دوره خارج فقه و اصول و نیز یک دوره کامل حکمت مشاء)، آیة الله حاج شیخ محمد تقی آملی (یک دوره چهار ساله خارج فقه)، آیة الله حاج شیخ محمد حسین ثقفی تهرانی (یک دوره پنج ساله خارج کفایة الاصول)، استاد شیخ محمد علی حکیم تشکر شیرازی (یک دوره عرفان نظری و ذوقی) و آیة الله سید ابوالحسن رفیعی قزوینی (یک دوره پنج ساله حکمت متعالیه و اسفار به طور کامل) بهره وافری برد.

گفته اند شیطان هفت ایراد و اشکال به خداوند وارد کرد که یکی از آنها مسئله جبر و اختیار است و آن اینکه خدایا سجده نکردن من بر آدم را  از قبل، می دانستی و این جبر است. بر این اساس، شیطان مجبور بود به آدم سجده کند

 ایشان امروزه در مجامع علمی به عنوان یک حکیم سینوی شناخته می شود و تسلط فراوانی بر اندیشه های ابن سینا دارد. ایشان علاوه بر تدریس حکمت در دانشگاه امام صادق علیه السلام و برخی مراکز دانشگاهی دیگر، در حوزه های علمیه قم (مدرسه علمیه دار الشفاء) و تهران (مدرسه علمیه مروی) نیز به تدریس اشتغال دارند. 

آنچه در پیش روی شماست ماحصل گفتگوئی علمی با استاد و دانشمند عزیز و گرانقدر حضرت آیة الله سید حسن مصطفوی در موضوع جبر و اختیار می باشد.

جبر و اختیار

یکی از مسائل مهمی که شاید زمان آن به ابتدای خلقت انسان برمی گردد مسئله جبر و اختیار است و تقریبا همه شبهات مطرح شده در این موضوع را " شهرستانی " صاحب " کتاب ملل و نهل " مطرح کرده و مرحوم " ملاصدرا " نیز از ایشان نقل نموده است.

گفته اند شیطان هفت ایراد و اشکال به خداوند وارد کرد که یکی از آنها مسئله جبر و اختیار است و آن اینکه خدایا سجده نکردن من بر آدم را  از قبل، می دانستی و این جبر است. بر این اساس، شیطان مجبور بود به آدم سجده کند. در این زمینه جواب هایی داده شده، البته هر چه علم بشر پیشرفت کرده سوال ها قوی تر و به اصطلاح جان دارتر شده و اگر ائمه سلام الله علیهم موضوع " امر بین الامرین " را مطرح نمی کردند اصلاً قابل پاسخگویی کامل و دقیق نبود.
برای شناخت بهتر مطلب، لازم است فرقه های مشهوری که به جبر اعتقاد دارند یعنی متکلمین، حکماء و فلاسفه و عرفاء را بشناسیم.

تقسیم بندی متکلمین

متکلمین به دو گروه اشاعره و معتزله تقسیم می شوند که در حال حاضر فرقه اشاعره بیشتر مطرح هستند و طرفداران بیشتری هم دارند.
 اما فرقه معتزله که به اختیار مطلق معتقد هستند، از بین رفته و در عصر کنونی ظهوری ندارند. معتزله معتقد است اختیار مطلق وجود دارد به این معنا که، افعال ما از دایره فعل خدا خارج می شود و خداوند  افعالش در غیر افعال انسانی است زیرا ما اختیار مطلق داریم و هر چه هست افعال ماست و خدا کاره ای نیست، در حالی که این برخلاف توحید افعالی و شرک است.

در بین اهل سنت، اشاعره جبری مسلک هستند و از دو جهت جبری شده اند:
1- این گروه می گویند اگر افعال ما، از آن خود ماست پس خداوند چکاره است؟ لذا معتقدند این تفکر بر خلاف توحید افعالی است. اشاعره به توحید افعالی " لا حول و لا قوة الا بالله"  یعنی همه حرکت ها و جنبش ها از آن خداست، معتقدند.

اشاعره همچنین اعتقاد به عدل ندارند و می گویند خدا ظالم است و به ما ربطی ندارد که خدا چکار می کند. امکان دارد همه بهشتی ها را به جهنم ببرد و یا همه جهنمی ها را بهشت ببرد

2- اشاعره به توحید ذاتی و صفاتی به این معنا که همه صفات به خداوند بازمی گردد نیز اعتقاد دارند.
این باور اشاعره که افعال ما از آن ما نیست به این معناست که ما تصمیم می گیریم ولی این اراده و تصمیم سبب افعال نیست. به این نظر اشکال گرفته اند زیرا این اعتقاد، تخلف علت از معلول است.
در پاسخ به این اشکال می گویند ما علیت را هم قبول نداریم و اصلاً علیت را روی همین دلیل که، خود را علت افعال خود نمی دانند منکر شده اند. سپس می گویند نه ما، بلکه هیچ علتی در عالم نیست و معتقدند اگر علت را قبول کنیم دایره افعال خدا را محدود کرده ایم. آنها می گویند اگر بگوییم آتش علت سوزندگی است، بین او و سوزندگی یک تلازم ذاتی برقرار می شود پس آتش باید بسوزاند و خدا هم دخالت نمی کند و زمانی که به آیه شریفه " یا نار کونی بردا و سلاما " در داستان حضرت ابراهیم (علیه السلام) می رسند سکوت می کنند.
آنها در توحید افعالی معتقدند  " کل فعل ینتهی الی الله "، در این حالت اصلا علت و معلول در عالم غلط است زیرا در دایره علت، خدا کاره ای نیست مثلاً خورشید علت نور دادن است پس خدا کاره ای نیست. به همین دلیل تلازم وجودی بین نور و خورشید، آب و خنکی و ... را منکر شده اند.
نتیجه انکار علیت این شده که ما علت افعال خود نیستیم. بر این اساس اشاعره که یک فرقه عقلانی کلامی هستند قائل به جبر می باشند.
اشاعره معتقدند ما کاسب هستیم (و این یعنی جبر) چون عمل را خدا انجام داده به ما ثواب می دهد، به همین دلیل این را کسب گویند و ما کاسب هستیم.
اشاعره همچنین اعتقاد به عدل ندارند و می گویند خدا ظالم است و به ما ربطی ندارد که خدا چکار می کند. امکان دارد همه بهشتی ها را به جهنم ببرد و یا همه جهنمی ها را بهشت ببرد و به آیه متشابه " لایسئل عما یفعل، خداوند از آنچه می کند پرسش نمی شود " ، استناد می کنند.
این اعتقاد برخلاف خلقت انسان است زیرا حیوانات که خلق شده بودند چرا دیگر انسان خلق شد؟ اگر اراده را خدا در دل انسان می اندازد این چه اراده ای است و علت خلقت انسان چیست؟ اگر می خواست حیوان خلق کند خوب این همه حیوان که بود. حیوان هم، حرکت دارد و حرکت او به اراده غریزی است. اگر ما اراده ای مثل اراده حیوان داریم اصلا چرا ما را خلق کرد؟

معتزله معتقد است اختیار مطلق وجود دارد به این معنا که، افعال ما از دایره فعل خدا خارج می شود و خداوند افعالش در غیر افعال انسانی است زیرا ما اختیار مطلق داریم و هر چه هست افعال ماست و خدا کاره ای نیست

پاسخ آن است که خداوند می خواست یک مظهر اراده، مومن و مرید خلق کند، لذا موجودی خلق می کند که " انا هدیناه السبیل اما شاکراً و اما کفوراً " است.
نمی خواهیم با آیه قرآن استدلال کنیم اما اگر قائل به جبر مطلق باشیم خلقت انسان عبث است.

زیرا اگر می خواهد به کمال برسد به اختیار خودش نیست، به زور او را به کمال می رساند، مثل درخت که طوری خلق شده  که میوه مشخصی بدهد. خلقت انسان با این کیفیت در برابر حیوانات عبث است.
پس جبر مطلق حرف غلط و اشتباهی است، اگرچه این جواب را به حکماء نمی توانیم بدهیم. زیرا حکماء می گویند بحث درباره  مسائل را از لحاظ  طبیعی استدلال می کنیم و کاری به دین نداریم.
اما اشاعره خود را پیرو دین می دانند. در پاسخ آنها می گوییم شما پیرو دین هستید و قرآن را قبول دارید اما جبر شما برخلاف قرآن است.

خلاصه سخن

جبر و اختیار یکی از مسائل مهم در جامعه انسانی است بطوری که افراد و گروههای فکری و اعتقادی رویکرد و دیدگاههای متفاوتی در این خصوص دارند. یک گروه از این افراد متکلمین معتزله و اشاعره هستند که گروه اول به اختیار مطلق معتقدند و دسته دوم به جبر مطلق و هر یک نیز برای اثبات دیدگاه خود ادله ای را اقامه می کنند.
سخن ما با استاد ارجمند به همین مختصر بسنده نشده و سلسله بحث های متعددی است که شما دوست و همراه عزیز را به مطالعه قسمت های بعدی این گفتگو در مقالات بعدی دعوت می کنیم، به امید همراهی شما.



:: مرتبط با: عمومی .اسلامی .قران. ,
نویسنده : عظیم جان آبادی
تاریخ : 1394/10/19
زمان : 09:34 ق.ظ
می توانید دیدگاه خود را بنویسید
minecraft download 1398/02/27 11:39 ب.ظ
Saved as a favorite, I love your site!
https://kubanfss.ru/tsrmany 1398/02/3 04:02 ق.ظ
スーパーコピーカルティエCARTIERコピーバッグ財布カルティエ偽ブランドコピー品通販問屋優良店
http://www.vistaprops.com/fr/availability/retail 1398/02/3 04:01 ق.ظ
ブランドコピーインターネット通販総合ショッピングサイトでございます。スーパーコピーブランドは顧客満足度No.1で
http://www.gem86.com/contacto-transporte/56 1398/02/3 04:01 ق.ظ
ブランドスーパーコピー_ブランドコピー財布、スーパーコピー時計、スーパーコピーバッグ
minecraft 1398/01/21 08:37 ب.ظ
We're a group of volunteers and starting a new scheme
in our community. Your site provided us with useful info to work on. You've done a formidable process and our whole community will probably be thankful
to you.
minecraft 1398/01/21 05:51 ب.ظ
My partner and I stumbled over here coming from a different web address and thought I might as well check things out.
I like what I see so i am just following you. Look forward to looking into your web page again.
tinyurl.com 1398/01/21 02:29 ب.ظ
Howdy! Quick question that's totally off topic.
Do you know how to make your site mobile friendly? My web site looks weird when browsing from my iphone4.
I'm trying to find a template or plugin that might be able to fix this problem.
If you have any recommendations, please share. With thanks!
minecraft 1398/01/19 06:46 ب.ظ
Have you ever thought about adding a little bit
more than just your articles? I mean, what you say is important
and everything. Nevertheless just imagine if
you added some great pictures or videos to give your posts more,
"pop"! Your content is excellent but with images and video clips, this site could definitely be one of the greatest in its niche.

Wonderful blog!
http://rondresselphotography.com 1398/01/17 10:12 ق.ظ
バッグのメンズ?レディースも品数豊富に 取り揃え。ギフトにおすすめ!今ならイチ押しルイヴィトンコピーがお得
minecraft 1398/01/15 02:47 ب.ظ
Hi to every single one, it's in fact a good for me to pay a quick visit this
web page, it contains useful Information.
stussy classic logo bucket hat size color blue quantity 1 1397/11/21 01:28 ق.ظ
<a href="http://www.oe-store.com/pressure/buy-fibonacci-high-quality-berets-retro-plaid-women-pure-cotton-8-panel-hat-ladies-fashion-classic-flat-newsboy-caps-newsboy">buy fibonacci high quality berets retro plaid women pure cotton 8 panel hat ladies fashion classic flat newsboy caps newsboy</a><a href="http://www.oe-store.com/reliable/nike-unisex-air-beanie-hat-blackreflect-black-men-hats-nike-free-4.0-flyknit-online">nike unisex air beanie hat blackreflect black men hats nike free 4.0 flyknit online</a><a href="http://www.oe-store.com/sales/how-wash-clean-bape-hoodie-shirt-cap">how wash clean bape hoodie shirt cap</a><a href="http://www.oe-store.com/slight/puma-future-cat-gt-ferrari-shoes-white-black-puma-hats-puma-football-boots-uk-cheap-sale">puma future cat gt ferrari shoes white black puma hats puma football boots uk cheap sale</a>
stussy classic logo bucket hat size color blue quantity 1 http://www.djganeshclub.com/guantity/stussy-classic-logo-bucket-hat-size-color-blue-quantity-1
nike magista obra fg orange purple soccerspikes.co.nz 1397/11/21 01:26 ق.ظ
<a href="http://www.islamtw.com/designs/nike-844898-600-chaussures-de-sport">nike 844898 600 chaussures de sport</a><a href="http://www.islamtw.com/difference/persian-violet-white-hot-lava-nike-zoom-vapor-9.5-tour-mens">persian violet white hot lava nike zoom vapor 9.5 tour mens</a><a href="http://www.islamtw.com/disappoint/air-max-huarache">air max huarache</a><a href="http://www.islamtw.com/distance/nike-womens-free-tr-3-prt-running-trainers">nike womens free tr 3 prt running trainers</a>
nike magista obra fg orange purple soccerspikes.co.nz http://www.nansforum.com/company/nike-magista-obra-fg-orange-purple-soccerspikes.co.nz
new balance fashion sneakers 1397/10/8 08:54 ق.ظ
<a href="http://www.deborahduarte.com/13/womens-nike-air-max-tailwind-7-orange-red ">womens nike air max tailwind 7 orange red</a><a href="http://www.deborahduarte.com/14/air-jordans-2-ii ">air jordans 2 ii</a><a href="http://www.deborahduarte.com/15/jordan-shoes-size-6 ">jordan shoes size 6</a><a href="http://www.deborahduarte.com/16/new-balance-black-womens ">new balance black womens</a>
[url=http://www.superduperwebsite.com/25/new-balance-fashion-sneakers]new balance fashion sneakers[/url]
nike air max tailwind 2010 black 1397/10/8 08:54 ق.ظ
<a href="http://www.evenementsprodj.com/13/air-jordan-raging-bull-red-suede ">air jordan raging bull red suede</a><a href="http://www.evenementsprodj.com/14/nike-zoom-hyperflight-red-reef-court-purple-black-nike-air-jordan-11-playoff ">nike zoom hyperflight red reef court purple black nike air jordan 11 playoff</a><a href="http://www.evenementsprodj.com/15/air-max-breathe-free-ii-blue ">air max breathe free ii blue</a><a href="http://www.evenementsprodj.com/16/air-jordan-xi-commercial ">air jordan xi commercial</a>
[url=http://www.alpineayurveda.com/34/nike-air-max-tailwind-2010-black]nike air max tailwind 2010 black[/url]
kyrie 1 black and green 1397/10/8 08:53 ق.ظ
<a href="http://www.reefvolution.com/24/nike-lebron-10-x-mvp-shoes-for-sale-air-max-hyperdunk-nike-store ">nike lebron 10 x mvp shoes for sale air max hyperdunk nike store</a><a href="http://www.reefvolution.com/25/jordan-4-white-black ">jordan 4 white black</a><a href="http://www.reefvolution.com/26/nike-air-force-1-blue-bottom ">nike air force 1 blue bottom</a><a href="http://www.reefvolution.com/27/12-inch-ruler-actual-size-printable ">12 inch ruler actual size printable</a>
[url=http://www.mikeschaupp.com/30/kyrie-1-black-and-green]kyrie 1 black and green[/url]
shoes for women air jordan 1397/10/8 08:51 ق.ظ
<a href="http://www.weddingvideographyscotland.com/20/nike-lunar-control-4-golf-shoes-2016-styles ">nike lunar control 4 golf shoes 2016 styles</a><a href="http://www.weddingvideographyscotland.com/21/womens-air-jordan-retro-3-all-pink ">womens air jordan retro 3 all pink</a><a href="http://www.weddingvideographyscotland.com/22/mens-salomon-gcs-athletic-trail-orange-pink ">mens salomon gcs athletic trail orange pink</a><a href="http://www.weddingvideographyscotland.com/23/nike-dunk-kids-shoes ">nike dunk kids shoes</a>
[url=http://www.einar-willumsen.com/20/shoes-for-women-air-jordan]shoes for women air jordan[/url]
jordan bel air 5 size 14 jordan bel air v 1397/10/8 08:51 ق.ظ
<a href="http://www.automatictradingsystem.com/13/puma-creepers-rihanna ">puma creepers rihanna</a><a href="http://www.automatictradingsystem.com/14/jordan-aj-1-wings-jacket-noir-royal-bleu-university-rouge ">jordan aj 1 wings jacket noir royal bleu university rouge</a><a href="http://www.automatictradingsystem.com/15/nike-air-max-black-volt-liberty ">nike air max black volt liberty</a><a href="http://www.automatictradingsystem.com/16/adidas-tubular-entrap-primeknit ">adidas tubular entrap primeknit</a>
[url=http://www.peoriadts.com/36/jordan-bel-air-5-size-14-jordan-bel-air-v]jordan bel air 5 size 14 jordan bel air v[/url]
fifa world cup nike mercurial vapor x fg soccer boots black red 1397/10/8 08:50 ق.ظ
<a href="http://www.alberta-truck-welding.com/24/nike-kobe-10-elite-what-the-release ">nike kobe 10 elite what the release</a><a href="http://www.alberta-truck-welding.com/25/womens-nike-flyknit-lunar-2-grey-orange ">womens nike flyknit lunar 2 grey orange</a><a href="http://www.alberta-truck-welding.com/26/air-max-express-dolphins-for-sale ">air max express dolphins for sale</a><a href="http://www.alberta-truck-welding.com/27/nike-air-max-skyline-university-blue ">nike air max skyline university blue</a>
[url=http://www.capricorniolallame.com/12/fifa-world-cup-nike-mercurial-vapor-x-fg-soccer-boots-black-red]fifa world cup nike mercurial vapor x fg soccer boots black red[/url]
iv jordan retro 4 1397/10/8 08:49 ق.ظ
<a href="http://www.seidenunikate.com/35/cheap-jordans-size-7-youth ">cheap jordans size 7 youth</a><a href="http://www.seidenunikate.com/36/nike-wmns-air-max%2b-2015-nike-wmns-air-max-2013 ">nike wmns air max+ 2015 nike wmns air max 2013</a><a href="http://www.seidenunikate.com/37/nike-air-max-ltd-men-running-shoe ">nike air max ltd men running shoe</a><a href="http://www.seidenunikate.com/38/discount-2017-adidas-yeezy-boost-350-v2-black-purple-with-box ">discount 2017 adidas yeezy boost 350 v2 black purple with box</a>
[url=http://www.ip-mediasystems.com/21/iv-jordan-retro-4]iv jordan retro 4[/url]
nike sweat suit for kids 1397/10/8 08:49 ق.ظ
<a href="http://www.vijayinder.com/28/nike-air-max-90-kids-size-5 ">nike air max 90 kids size 5</a><a href="http://www.vijayinder.com/29/nike-flynit-max-womens-yellow ">nike flynit max womens yellow</a><a href="http://www.vijayinder.com/3/nike-kyrie-1-all-star ">nike kyrie 1 all star</a><a href="http://www.vijayinder.com/30/nike-lunarglide-5-armory-slate ">nike lunarglide 5 armory slate</a>
[url=http://www.py-conseil.com/25/nike-sweat-suit-for-kids]nike sweat suit for kids[/url]
air jordan cp3 red grey 1397/10/8 08:49 ق.ظ
<a href="http://www.weddingvideographyscotland.com/35/womens-leopard-print-air-max-leopard-print-air-max-95 ">womens leopard print air max leopard print air max 95</a><a href="http://www.weddingvideographyscotland.com/36/nike-air-max-1-red-silver-black ">nike air max 1 red silver black</a><a href="http://www.weddingvideographyscotland.com/37/air-jordans-old-school-3 ">air jordans old school 3</a><a href="http://www.weddingvideographyscotland.com/38/black-white-red-retro-air-jordans-4-for-sale ">black white red retro air jordans 4 for sale</a>
[url=http://www.kanelsonlaw.com/8/air-jordan-cp3-red-grey]air jordan cp3 red grey[/url]
mens nike air presto grey yellow 1397/10/8 08:48 ق.ظ
<a href="http://www.blindbunnyproductions.com/35/womens-air-jordan-retro-4-pink-grey ">womens air jordan retro 4 pink grey</a><a href="http://www.blindbunnyproductions.com/36/adidas-porsche-design-917-verkauf ">adidas porsche design 917 verkauf</a><a href="http://www.blindbunnyproductions.com/37/air-jordan-iii-black ">air jordan iii black</a><a href="http://www.blindbunnyproductions.com/38/75234-w-peach-pink-nmd-r1-wmns ">75234 w peach pink nmd r1 wmns</a>
[url=http://www.cuartopodermx.com/35/mens-nike-air-presto-grey-yellow]mens nike air presto grey yellow[/url]
nike air max 90 em womens dragon 1397/10/8 08:48 ق.ظ
<a href="http://www.guttercleaningstl.com/17/nike-mercurial-superfly-cr7-fg-red-black-white ">nike mercurial superfly cr7 fg red black white</a><a href="http://www.guttercleaningstl.com/18/nike-kaishi-womens-kohls ">nike kaishi womens kohls</a><a href="http://www.guttercleaningstl.com/19/jordan-flight-2012-shoe-pink ">jordan flight 2012 shoe pink</a><a href="http://www.guttercleaningstl.com/2/nike-cortez-green ">nike cortez green</a>
[url=http://www.jose-angeles.com/5/nike-air-max-90-em-womens-dragon]nike air max 90 em womens dragon[/url]
adidas parley for the ocean 2018 1397/10/8 08:47 ق.ظ
<a href="http://www.ceramicasdeliasanchez.com/28/air-diamond-air-jordans-2 ">air diamond air jordans 2</a><a href="http://www.ceramicasdeliasanchez.com/29/cheap-under-armour-curry-4-low-black-blue-for-sale-3 ">cheap under armour curry 4 low black blue for sale 3</a><a href="http://www.ceramicasdeliasanchez.com/3/og-air-jordan-1-black-blue ">og air jordan 1 black blue</a><a href="http://www.ceramicasdeliasanchez.com/30/adidas-nmd-r1-french-beige-for-sale ">adidas nmd r1 french beige for sale</a>
[url=http://www.houseandlotforsaleinbaguiocity.com/31/adidas-parley-for-the-ocean-2018]adidas parley for the ocean 2018[/url]
wholesale air max correlate 1397/10/8 08:46 ق.ظ
<a href="http://www.e-xtrategy.com/1/sind-nike-air-max-noch-modern ">sind nike air max noch modern</a><a href="http://www.e-xtrategy.com/10/air-max-agent ">air max agent</a><a href="http://www.e-xtrategy.com/11/mens-nike-air-max-90-knit-jacquard-ice ">mens nike air max 90 knit jacquard ice</a><a href="http://www.e-xtrategy.com/12/adidas-nmd-trail-brown ">adidas nmd trail brown</a>
[url=http://www.diamonddrillingoxfordshire.com/31/wholesale-air-max-correlate]wholesale air max correlate[/url]
white nike high tops mens 1397/10/8 08:46 ق.ظ
<a href="http://www.colgate-mail.com/20/womens-air-jordan-5-mint-green ">womens air jordan 5 mint green</a><a href="http://www.colgate-mail.com/21/way-of-wade-3-announcement ">way of wade 3 announcement</a><a href="http://www.colgate-mail.com/22/reebok-ventilator-vintage-3m-red ">reebok ventilator vintage 3m red</a><a href="http://www.colgate-mail.com/23/jordans-for-guys-lime-green-air-jordans-for-guys ">jordans for guys lime green air jordans for guys</a>
[url=http://www.losabogadosdeinmigracion.com/25/white-nike-high-tops-mens]white nike high tops mens[/url]
name of song in lebron nike commercial 1397/10/8 08:45 ق.ظ
<a href="http://www.adafilizfidanboya.com/28/new-balance-numeric-spring013-preview ">new balance numeric spring013 preview</a><a href="http://www.adafilizfidanboya.com/29/jordan-3-black-grey-red ">jordan 3 black grey red</a><a href="http://www.adafilizfidanboya.com/3/jordan-2-just-don-c ">jordan 2 just don c</a><a href="http://www.adafilizfidanboya.com/30/womens-nike-free-run-4.0-pink-yellow ">womens nike free run 4.0 pink yellow</a>
[url=http://www.thapiecemakerz.com/16/name-of-song-in-lebron-nike-commercial]name of song in lebron nike commercial[/url]
nike zoom kobe 8 black yellow 1397/10/8 08:45 ق.ظ
<a href="http://www.drjennahobbs.com/6/nike-free-flyknit-3.0-womens-yellow-pink ">nike free flyknit 3.0 womens yellow pink</a><a href="http://www.drjennahobbs.com/7/air-jordan-retro-12-womens-pink-grey ">air jordan retro 12 womens pink grey</a><a href="http://www.drjennahobbs.com/8/nike-2013-air-max-black ">nike 2013 air max black</a><a href="http://www.drjennahobbs.com/9/air-jordan-14-gs-hyper-pink ">air jordan 14 gs hyper pink</a>
[url=http://www.niconatmfg.com/28/nike-zoom-kobe-8-black-yellow]nike zoom kobe 8 black yellow[/url]
asics gel lyte iii perforated pack black 1397/10/8 08:45 ق.ظ
<a href="http://www.workgroup-lanzarote.com/35/light-pink-nike-air-max ">light pink nike air max</a><a href="http://www.workgroup-lanzarote.com/36/mens-nike-flynit-air-max-pink-gold ">mens nike flynit air max pink gold</a><a href="http://www.workgroup-lanzarote.com/37/jordan-hydro-iii-black-metallic-silver-315289-001 ">jordan hydro iii black metallic silver 315289 001</a><a href="http://www.workgroup-lanzarote.com/38/air-jordan-sports-blue ">air jordan sports blue</a>
[url=http://www.advancedhealthcareservicesinc.com/9/asics-gel-lyte-iii-perforated-pack-black]asics gel lyte iii perforated pack black[/url]
nike zoom hyperrev 2017 ltmd university red white total crimson 1397/10/8 08:45 ق.ظ
<a href="http://www.idontidont.com/20/celebrity-sneaker-watch-fabolous-has-a-golden-moment ">celebrity sneaker watch fabolous has a golden moment</a><a href="http://www.idontidont.com/21/air-max-90-maroon-and-white ">air max 90 maroon and white</a><a href="http://www.idontidont.com/22/nike-free-flyknit-3.0-orange-gold ">nike free flyknit 3.0 orange gold</a><a href="http://www.idontidont.com/23/nike-what-the-mercurial-box ">nike what the mercurial box</a>
[url=http://www.wanamassarealestate.com/1/nike-zoom-hyperrev-2017-ltmd-university-red-white-total-crimson]nike zoom hyperrev 2017 ltmd university red white total crimson[/url]
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نمایش نظرات 1 تا 30


.:: This Template By : Theme-Designer.Com ::.