تبلیغات
امام حسن مجتبی علیه السلام - تقسیم عادلانه سرمایه ملی! چگونه؟!
تقسیم عادلانه سرمایه ملی! چگونه؟!
نظرات |

بیت المال در اصل محل ذخیره ثروت ملی و عمومی جامعه است اما این واژه معنای محل بودن خود را رها کرده و در معنای خود آن اندوخته به کار می رود. اندوخته ای که از منابع متعددی جمع شده و باید به مصرف عموم جامعه برسد که این کار، گاه به صورت مستقیم و گاه به شکل ارائه خدمات (تقسیم غیر مستقیم) صورت می گیرد.

آنچه در توزیع این ثروت عمومی مهم است نوع تقسیم آن نیست؛ بلکه عادلانه تقسیم کردن آن است؛ به گونه ای که همه به طور یکسان از آن برخوردار شوند. 

نکته مهمی که باید در تقسیم آن لحاظ شود عدم توجه به ویژگی های افراد است. از بیت المال به همان اندازه که یک پایتخت نشین بهره می برد به همان اندازه هم باید یک روستا نشین دور از پایتخت بهره مند شود؛ هر رقمی که به یک مقام عالی رتبه تخصیص داده می شود به همان اندازه باید در دسترس دیگر افراد جامعه نیز قرار گیرد. زیرا بودجه ای که با این عنوان به دست مردم می رسد یا صرف آنها می شود از جنس حقوق و دستمزد نیست تا در قبال تلاش و نوع کار و مسئولیتهای اجتماعی افراد قرار گیرد. از این رو در توزیع آن نباید اینگونه ملاکها را در نظر گرفت.

اصل عدالت و تساوی در بهره برداری از بیت المال در زمان خلیفه دوم تعطیل شد و به دستور او دیوان محاسباتی، بیت المال را بر اساس سوابق و درجات اصحاب تقسیم می کرد.

در زمان خلیفه سوم نیز همین سیاست، با تساهل افزون ترى ادامه یافت ؛ یعنى به آن تقسیم نامساوی بیت المال؛ حاتم بخشی هاى بى حساب و کتاب از سوى خلیفه سوم نیز اضافه شد.

امیرالمومنین علیه السلام درباره این سیاست ضایع کردن بیت المال مسلمین در زمان خلیفه سوم فرمود: وَ قَامَ مَعَهُ بَنُو أَبِیهِ یَخْضَمُونَ مَالَ اللَّهِ- [خَضْمَ ] خِضْمَةَ الْإِبِلِ نِبْتَةَ الرَّبِیع ؛ و دودمان پدرى او (بنى امیه) به همراهى او (عثمان) برخاستند و چون شترى كه گیاه تازه بهار را با ولع مى خورد به غارت بیت المال دست زدند.(1)

مسئولین جامعه اسلامی، هر کس به هر مقدار که از بیت المال در اختیار اوست باید به شدت مراقبت کند که مبادا از گریزگاههای قانونی و با سوء استفاده از خلأهای قانونی، اموال جامعه اسلامی را به نفع خود و یا اطرافیانش مصادره کند

این رویه های سلیقه ای در زمان خلیفه دوم و شدت آن در زمان خلیفه سوم سبب شد تا ذائقه بسیارى از اصحاب به اخّاذىِ ناروا از بیت المال عادت کند و به نوعی فرهنگ طلبکاری و مال خود دانستن بیت المال در بین عده زیادی از اصحاب و خواص رواج پیدا کند.

در حکومت علوی این رویه به قانون اسلامی خود بازگشت. در سیره حکومتی علی علیه السلام، بهره گیرى عادلانه و یکسان مسلمانان از بیت المال و مدیریت اسلامی آن از اهمیت ویژه اى برخوردار بود. از این رو یکى از امورى که امام على علیه السلام پس از به دست گرفتن خلافت بر آن اصرار و پافشارى ورزید، جلوگیرى از بخشش هاى نارواى بیت المال و تقسیم مساوى آن بین مسلمانان، اعم از عرب، عجم، مولى و عبد بود.

امام على علیه السلام در همان روزهاى نخست رسیدن به خلافت، فرمود:

« ألا و إنّ كلّ قطیعة أقطعها عثمان من مال اللّه مردود على بیت مال المسلمین؛ آگاه باشید هر قطعه زمینى را که عثمان از مال خدا به کسى داده، به بیت المال مسلمانان عودت داده خواهد شد.» (2)

و نیز فرمود: « وَ اللَّهِ لَوْ وَجَدْتُهُ قَدْ تُزُوِّجَ بِهِ النِّسَاءُ وَ مُلِكَ بِهِ الْإِمَاءُ لَرَدَدْتُهُ فَإِنَّ فِی الْعَدْلِ سَعَةً وَ مَنْ ضَاقَ عَلَیْهِ الْعَدْلُ فَالْجَوْرُ عَلَیْهِ أَضْیَق ؛ قسم به خدا ! اگر با آن اموال، زنانى را به عقد خود درآورده و یا کنیزانى خریده باشند، آن را باز پس خواهم گرفت؛ زیرا «عدالت» مایه گشایش و رفاه است و آن کس که عدالت بر او گران آید، تحمّل ظلم و ستم برایش گران تر خواهد بود.»(3)

عدالت قاطعانه امیر المۆمنین سبب شد کسانی که به آن زد و بندهای فامیلی و رفاقتی خو کرده و از آن رهگذر برای خود دنیایی به هم زده بودند ابتدا به این رفتار حضرت اعتراض کنند که چرا نگاه ویژه به آنها نشده و روش خلفای پیشین تبعیت نمی شود ؛ تلاشهایی هم کردند تا اوضاع به شکل سابق برگردد اما نشد و در نهایت تلاش کردند تا به بهانه های واهی حکومت نوپای حضرت را از اساس واژگون کرده و دنیای از دست رفته را بازگردانند.

ثقفی، نویسنده کتاب الغارات (م 283 ق) در فصلی از کتاب خود با عنوان «كسانى كه از حضرت على (علیه السلام) جدا شدند» نام عده ای از کسانی که نتوانستند قانون خدا و عدالت علی علیه السلام را تحمل کنند برده و در آنجا می نویسد:

اصل عدالت و تساوی در بهره برداری از بیت المال در زمان خلیفه دوم تعطیل شد و به دستور او دیوان محاسباتی، بیت المال را بر اساس سوابق و درجات اصحاب تقسیم می کرد. در زمان عثمان نیز همین سیاست، با تساهل افزون ترى ادامه یافت؛ یعنى به آن تقسیم نامساوی بیت المال؛ حاتم بخشی هاى بى حساب و کتاب از سوى خلیفه سوم نیز اضافه شد

یحیى بن عروة بن زبیر گوید: چون على را نزد پدرم یاد مى كردند زبان به نكوهشش مى گشود. و مى گفت: پسرم، به خدا سوگند مردم از او بر نگشتند مگر براى مال دنیا.(4)

وقتی اداره اموال و امور جامعه اسلامی به دست علی علیه السلام افتاد؛ کارگزاران را هم ملزم به پیاده کردن قوانین قرآن و سیره نبوی کرد. یعنی هم خود دقت داشت و هم به شکل رسمی به کارگزاران خود دستور می داد که ذره ای از قانون خدا تخطی نکنند.
حضرت در آن نامه مشهور به مالک اشتر نوشت:

« إِیَّاكَ وَ الِاسْتِئْثَارَ بِمَا النَّاسُ فِیهِ أُسْوَة ؛ برحذر باش از اینكه چیزى را به خود اختصاص دهى در حالى كه همه مردم در آن مساوى هستند.»(5)

حضرت در همان نامه به اطرافیان هم اشاره کرده و مسئول جامعه اسلامی را نسبت به زیاده خواهی اطرافیان هشدار می دهد: « إِنَّ لِلْوَالِی خَاصَّةً وَ بِطَانَةً فِیهِمُ اسْتِئْثَارٌ وَ تَطَاوُلٌ وَ قِلَّةُ إِنْصَافٍ فِی مُعَامَلَةٍ فَاحْسِمْ [مَئُونَةَ] مَادَّةَ أُولَئِكَ بِقَطْعِ أَسْبَابِ تِلْكَ الْأَحْوَالِ وَ لَا تُقْطِعَنَّ لِأَحَدٍ مِنْ حَاشِیَتِكَ وَ حَامَّتِكَ قَطِیعَةً ؛ سرپرست و مسئول جامعه اسلامی، خویشان و نزدیکانی دارد که خوی آنها برتری جویی، گردن کشی و بی انصافی در تعامل با مردم است (به حق خود راضی نیستند و همیشه بیش از آنچه حقشان است طلب دارند)؛ این زیاده خواهی آنان را با بریدن اسباب آن ریشه کن و به هیچ یك از اطرافیان و خویشاوندانت زمینى را به بخشش واگذار مکن.»(6)

این شمه ای از سیره علوی در مدیریت اقتصادی و توزیع بیت المال بود. مسئولین جامعه اسلامی، هر کس به هر مقدار که از بیت المال در اختیار اوست باید به شدت مراقبت کند که مبادا از گریزگاههای قانونی و با سوء استفاده از خلأهای قانونی، اموال جامعه اسلامی را به نفع خود و یا اطرافیانش مصادره کند.

از این خطر گذشته مسئولین حاکم بر بیت المال باید مراقب نیز باشند که اموال عمومی به شکل مساوی بین تمام مردم توزیع شود؛ این سیره علوی نیست که دولت برای مردم شهری بهترین امکانات زندگی را فراهم کند و مردمی دیگر در شهری دیگر از یک دهم آن نیز بی بهره باشند.


پی نوشت ها:

1.       نهج البلاغه خطبه 3

2.       نهج السعادة فی مستدرك نهج البلاغة، ج1 ص 215

3.       نهج البلاغه خطبه 15

4.       الغارات، ترجمه آیتى، ص 210

5.       نهج البلاغه نامه 53

6.       همان



:: مرتبط با: عمومی .اسلامی .قران. ,
نویسنده : عظیم جان آبادی
تاریخ : 1394/10/26
زمان : 09:47 ق.ظ
می توانید دیدگاه خود را بنویسید
rvgsmutt 1398/03/5 09:35 ق.ظ
http://viaqraonllne.com - generic viagra online viagra soft tablets <a href="http://viaqraonllne.com/#">does generic viagra work</a>
frdIdoft 1398/03/5 09:13 ق.ظ
http://onlinecialls.com/ - canadian pharmacy viagra viagra online canadian pharmacy <a href="http://onlinecialls.com/#">online pet pharmacy</a>
rvgsmutt 1398/03/5 07:19 ق.ظ
http://viaqraonllne.com - walgreens online pharmacy natural viagra substitutes <a href="http://viaqraonllne.com/#">online pharmacy school</a>
rvljuile 1398/03/5 07:03 ق.ظ
http://buyvlaqra.com - online pharmacy women viagra <a href="http://buyvlaqra.com/#">were can i buy cialis</a>
womens cyd calvin 1 abilene christian wildcats jersey 1398/03/5 06:31 ق.ظ
<a href="http://www.bladelesslasercataractsurgery.net/Shoes_13/adidas-porsche-design-typ-64-2-0-blanc ">adidas porsche design typ 64 2 0 blanc</a><a href="http://www.bladelesslasercataractsurgery.net/Shoes_14/adidas-superstar-eu ">adidas superstar eu</a><a href="http://www.bladelesslasercataractsurgery.net/Shoes_15/nike-wmns-air-max-90-se-nike-women-air-max-90-se-team-redteam-red-night-maroon-sail-17su-i ">nike wmns air max 90 se nike women air max 90 se team redteam red night maroon sail 17su i</a><a href="http://www.bladelesslasercataractsurgery.net/Shoes_16/nike-air-force-1-mid-mens ">nike air force 1 mid mens</a>
womens cyd calvin 1 abilene christian wildcats jersey http://www.centroquiropractico.net/NCAAF_31/womens-cyd-calvin-1-abilene-christian-wildcats-jersey
jkjSnisy 1398/03/5 04:28 ق.ظ
http://buycialls.com/ - canadian pharmacy women viagra <a href="http://buycialls.com/#">canada pharmacy online</a>
ocanieloumeda 1398/03/5 12:34 ق.ظ
vjbpqawiofnt online payday loans in ga <a href=http://rentechpaydayloans.com/>online payday loans for bad credit</a> payday loans nyc <a href="http://rentechpaydayloans.com/">payday loans online same day no credit check</a>
thanielwicrrs 1398/03/4 11:36 ب.ظ
brbzugikafvc payday loans that accept prepaid debit cards <a href=http://rentechpaydayloans.com/>payday loans reno nv</a> payday advance loans online <a href="http://rentechpaydayloans.com/">payday loan consolidation</a>
tzanielrgfovv 1398/03/4 11:28 ب.ظ
ktlhjhegyggi ace payday loan <a href=http://rentechpaydayloans.com/>payday loans deposited on prepaid debit card</a> payday loan places <a href="http://rentechpaydayloans.com/">payday loans in jacksonville fl</a>
http://www.viagrabs.com 1398/03/4 09:31 ب.ظ
food for viagra [url=http://viagrabs.com]sildenafil[/url] does viagra help if you
have anxiety.
eftBlige 1398/03/4 08:55 ب.ظ
http://qenericviaqra.com - online pharmacy viagra cheap viagra <a href="http://qenericviaqra.com/#">generic viagra review</a>
unjhearf 1398/03/4 08:34 ب.ظ
http://casinoslots.us.org/ - hollywood casino free slots free casino games online <a href="http://casinoslots.us.org/">cashman casino slots</a>
xsanielfpsraz 1398/03/4 07:51 ب.ظ
kbaulfljdmvl payday loans reno <a href=http://rentechpaydayloans.com/>online payday loan</a> installment loans for bad credit no payday loans <a href="http://rentechpaydayloans.com/">payday loan store</a>
gnanielnizyli 1398/03/4 07:21 ب.ظ
xvzogtjlcslk payday loans in dallas tx <a href=http://rentechpaydayloans.com/>consolidate payday loans</a> legit payday loans <a href="http://rentechpaydayloans.com/">payday loans ohio</a>
hxanielttjaoe 1398/03/4 06:11 ب.ظ
tarbhdyffeub account now payday loans <a href=http://rentechpaydayloans.com/>payday loan consolidation</a> direct payday loan lenders <a href="http://rentechpaydayloans.com/">payday loans with no bank account required</a>
vdsWoush 1398/03/4 04:00 ب.ظ
http://playersonlinecasinogo.com/ - free slot play no download segue zone online casino log in <a href="http://playersonlinecasinogo.com/">online slot games</a>
femmes vert bleu nike air max tailwind 8 populaires auprs des jeunes 1398/03/4 01:20 ب.ظ
<a href="http://www.facciatedautore.com/28/nike-air-jordan-xx5 ">nike air jordan xx5</a><a href="http://www.facciatedautore.com/29/aidas-boost-clima-chill-silver-yellow ">aidas boost clima chill silver yellow</a><a href="http://www.facciatedautore.com/3/air-jordan-retro-championship ">air jordan retro championship</a><a href="http://www.facciatedautore.com/30/nike-air-jordan-6-retro-varsity-red-nike-air-jordan-6-purple ">nike air jordan 6 retro varsity red nike air jordan 6 purple</a>
femmes vert bleu nike air max tailwind 8 populaires auprs des jeunes http://www.legalizesuaradio.com/32/femmes-vert-bleu-nike-air-max-tailwind-8-populaires-auprs-des-jeunes
nike cortez oregon yellow gorge green 1398/03/4 01:20 ب.ظ
<a href="http://www.sleeplesscms.com/6/nike-air-total-foamposite-max-current-blue ">nike air total foamposite max current blue</a><a href="http://www.sleeplesscms.com/7/globe-x-casio-g-shock-%3d-g-shock-globe-collection ">globe x casio g shock = g shock globe collection</a><a href="http://www.sleeplesscms.com/8/youth-jordan-shoes-clearance ">youth jordan shoes clearance</a><a href="http://www.sleeplesscms.com/9/air-jordan-retro-6-womens-purple-blue ">air jordan retro 6 womens purple blue</a>
nike cortez oregon yellow gorge green http://www.guttercleaningstl.com/12/nike-cortez-oregon-yellow-gorge-green
where to buy nike air max 95 mexican blanket shoe 1398/03/4 01:19 ب.ظ
<a href="http://www.heartfullyyou.com/35/jordan-flight-black-and-grey ">jordan flight black and grey</a><a href="http://www.heartfullyyou.com/36/three-quarter-view-of-mens-adidas-eqt-support-rf-casual-shoes-in-core-black-carbon-footwear-white ">three quarter view of mens adidas eqt support rf casual shoes in core black carbon footwear white</a><a href="http://www.heartfullyyou.com/37/air-jordan-xx2-white ">air jordan xx2 white</a><a href="http://www.heartfullyyou.com/38/white-air-max-1-light-bone ">white air max 1 light bone</a>
where to buy nike air max 95 mexican blanket shoe http://www.lawyersonlne.com/7/where-to-buy-nike-air-max-95-mexican-blanket-shoe
nike sb stefan janoski elite bred red black 1398/03/4 01:19 ب.ظ
<a href="http://www.bossmasonry.com/20/puma-disc-blaze-electric-safety-yellow ">puma disc blaze electric safety yellow</a><a href="http://www.bossmasonry.com/21/free-og-14-br-pink-orange ">free og 14 br pink orange</a><a href="http://www.bossmasonry.com/22/nike-air-max-2012-neon-green ">nike air max 2012 neon green</a><a href="http://www.bossmasonry.com/23/nike-free-rn-id-running-shoe ">nike free rn id running shoe</a>
nike sb stefan janoski elite bred red black http://www.facciatedautore.com/5/nike-sb-stefan-janoski-elite-bred-red-black
rfvOvarl 1398/03/4 06:13 ق.ظ
http://mylistonlinecasino.com/ - online gambling casino este enlace se abrira en una ventana nueva best online casino <a href="http://mylistonlinecasino.com/">winstar world casino</a>
vdsWoush 1398/03/4 05:30 ق.ظ
http://playersonlinecasinogo.com/ - dit is spam online slots huuuge casino <a href="http://playersonlinecasinogo.com/">free online slots vegas world</a>
http://viagrapid.com/ 1398/03/4 02:37 ق.ظ
taking sildenafil pre workout where to buy generic viagra locally
http://www.viagrapid.com/ viagra without a doctor prescription usa
there is sildenafil in the water
vesIdoft 1398/03/4 12:44 ق.ظ
http://gogionlinecasino.com/ - winstar world casino zone online casino slots <a href="http://gogionlinecasino.com/">doubledown casino facebook</a>
buy viagra online cheap india 1398/03/3 11:11 ب.ظ
experience of sildenafil users www.vagragenericaar.org reasons for viagra not working.
vdsWoush 1398/03/3 10:38 ب.ظ
http://playersonlinecasinogo.com/ - caesars free slots online online casino no deposit bonus <a href="http://playersonlinecasinogo.com/">online casino - casino slots online - play now!</a>
unjhearf 1398/03/3 09:35 ب.ظ
http://casinoslots.us.org/ - vegas free slots online free casino games for fun <a href="http://casinoslots.us.org/">las vegas casinos</a>
mnanielqphykg 1398/03/3 04:34 ب.ظ
vksmxibsetdu one hour payday loan <a href=http://rentechpaydayloans.com/>payday loans online same day</a> one hour payday loan <a href="http://rentechpaydayloans.com/">payday loan online</a>
rfvOvarl 1398/03/3 04:29 ب.ظ
http://mylistonlinecasino.com/ - free online casino free slots <a href="http://mylistonlinecasino.com/">online casino games epjyp</a>
gwrjuile 1398/03/3 04:23 ب.ظ
http://listplayonlinecasino.com/ - free online casino slots firekeepers casino <a href="http://listplayonlinecasino.com/">website dieses benutzers besuchen</a>
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نمایش نظرات 1 تا 30


.:: This Template By : Theme-Designer.Com ::.